Μανταρίνια(2013)

(Tangerines) | Πρώτη προβολή: 28-05-2015

Αυτό το εσθονικό πολεμικό δράμα, με το δυνατό του cast και τις ηχηρές του ερμηνείες, σε συνδυασμό με την απλοϊκότητα που αρμόζει σε ένα τέτοιο θέμα και τον χαρακτηριστικό του ήχο, δίνουν ένα αποτέλεσμα αιχμηρά ανθρωποκεντρικό και έναν παράδοξα λυτρωτικό τόνο.

Όμορφο, λυρικό, ανθρώπινο, το «Μανταρίνια» είναι μια ταινία με ψυχή και σπόρο που χρειάζεται τον χρόνο της για να καρποφορήσει στην καρδιά σας.

Είναι ένα εξαιρετικό αντιπολεμικό δράμα, σκηνοθετημένο από Γεωργιανό Ζάζα Ουρουσάντζε και τοποθετείται στο 1992 σε ένα κτήμα ενός φιλήσυχου εσθονού καλλιεργητή μανταρινιών.

Ταινίες σαν το Tangerines, που φέρνουν στο νου διαμάντια του βαλκανικού κινηματογράφου, μας θυμίζουν ότι όταν ο δημιουργός αποφεύγει αγιοποιήσεις, θυματοποιήσεις και κανιβαλισμούς επί της πληγωμένης συλλογικής μνήμης, αλλά χρησιμοποιεί την πολεμική θηριωδία ως καμβά και συνάμα καταλύτη της δραματικής ιστορίας του, μπορεί να μεγαλουργήσει.

Τιμώντας στο ακέραιο τον χαρακτηρισμό «αντιπολεμικό δράμα» χωρίς να καταφεύγουν σε πομπώδεις διδακτισμούς ή υπεραπλουστεύσεις, τα «Μανταρίνια» κοσμούν την ταπεινή κατηγορία των «μικρών» φιλμ που κρύβουν μέσα τους διαμαντάκια, βρίσκοντας με τα λίγα τον τρόπο να μιλήσουν για θεμελιώδεις πτυχές της ανθρώπινης ιστορικής εξέλιξης και ιδιοσυγκρασίας.

Σε μία περίοδο συγκρούσεων στην ανατολική Ουκρανία (και όχι μόνο), μία απλή και σημαντική ταινία.

Η ταινία του Ζάζα Ουρουσάντζε είναι απλή στα συστατικά της, διαθέτει ισχυρό αντιπολεμικό μήνυμα και πολύ καλές ερμηνείες. Εξαιρετικός ο Λέμπιτ Ουλφσάκ.

Οι χαρακτηρισμοί «αντιπολεμικό», «ανθρώπινο» και «δωματίου» σου προκαλούν αλλεργία; Μη βιαστείς να πάρεις αντιισταμινικά. Δώσε μια ευκαιρία σε μια μικρή ταινία από τη Γεωργία και θα δεις συνέπεια, ευαισθησία και πολύ καλές ερμηνείες. Θα καταλάβεις και γιατί τα «Μανταρίνια» έφτασαν μέχρι τα Όσκαρ.

Η σκηνοθεσία του Γεωργιανού Ζάζα Ουρουσάντζε (καμία σχέση με τον συμπατριώτη του Ζάζα Ρουσάντζε) είναι διακριτική, γεμάτη με λεπτομέρειες και σασπένς, ακόμη και στις σκηνές που εξυπηρετούν σχηματικά τη σύμβαση της αιχμαλωσίας, της αναμονής και της υπακοής σε έναν γέροντα διαιτητή, εν καιρώ πολέμου. Μια απρόσμενη έκπληξη, πραγματικά από το πουθενά.

Δεν είναι δύσκολο να φανταστείς από πολύ νωρίς την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει η ιστορία και η αλήθεια είναι πως από το πρώτο πλάνο στο οποίο ο ήρωας φτιάχνει ξύλινα καφάσια για τα μανταρίνια του γείτονα, μπορείς σχεδόν να φανταστείς πως θα χρησιμοποιήσει αργότερα τις ικανότητές του στην ξυλουργική, όμως ακόμη κι αν είναι γνώριμη αυτή η διαδρομή δεν παύει να είναι λιτή, καλοφτιαγμένη, ανθρώπινη και συγκινητική.

Ο Ουρουσάντζε στήνει με κινηματογραφική απλότητα, παραδοσιακή αφήγηση και τρυφερό βλέμμα μία αντιπολεμική αλληγορία για τον παραλογισμό του πολέμου και την μεγαλύτερή του απώλεια: το χάσιμο της ανθρωπιάς.

Έχοντας συνθέσει αριστοτεχνικά το παζλ χαρακτήρων, ο Ουρουσάντζε θέτει, πέρα από τα προφανή ανθρωπιστικά και αντιπολεμικά, πιο βαθιά ερωτήματα σε σχέση με την έννοια της πατρίδας (είναι το χώμα ή το αίμα; ), του δικαίου, της πίστης και της απώλειας.

Η ψιλοτάκουνη δραμεντί του, που έχει και κωμικές στιγμές, αλλά και σκληρές αλήθειες για τους ανθρώπους του περιθωρίου, μοιάζει να μην κολλώνει πουθενά. Σαν να έχεις δώσει σε έναν Αμερικανό Αλμοδοβάρ, κινητό (κυριολεκτικά) και συμβόλαιο, χωρίς καλλιτεχνικές ή ηθικές δεσμεύσεις. Οι ακατέργαστες ερμηνείες του πρωταγωνιστικού διδύμου είναι απολύτως πειστικές, όπως και του Αρμένιου ταξιτζή που εμπλέκεται στην περιπέτειά τους, ενώ το σάουντρακ θυμίζει, όχι μόνο την επιθετική δύναμη, αλλά και την έμπνευση στην αντιστοιχία ήχου και κίνησης, με το Τρέξε Λόλα Τρέξε του Τίκβερ. Μελλοντικό καλτ.