Ελεύθερο Θέμα(2018)

(Free Subject) | Πρώτη προβολή: 28-03-2019

Η σκηνοθετική μπαγκέτα της Στέλλας Θεοδωράκη μας παραδίδει ένα βαθιά γοητευτικό και γεμάτο νεανική ορμή καλειδοσκόπιο για την απελευθερωτική δύναμη της τέχνης και την ουσία της ελευθερίας.

Μετά τα Ημερολόγια Αμνησίας, η Στέλλα Θεοδωράκη επιστρέφει με μια ταινία την οποία εμπνεύστηκε βλέποντας τη πρόσφατη στροφή των σύγχρονων ευρωπαϊκών κοινωνιών προς το συντηρητισμό.

Αν το «Ελεύθερο θέμα» είναι ένα παραπάνω βήμα στη δουλειά της Θεοδωράκη, άλλο τόσο επεκτείνεται και σε πλεονάζοντα στοιχεία που διανύουν κύκλους μέσα στη μεγάλη διάρκεια της ταινίας, υπεραναλύοντας τον πυρήνα της.

Γοητευτικό, ιδανική αφορμή για ποικίλες συζητήσεις γύρω από τη ζωή και την τέχνη, αλλά και πυκνό, σε στιγμές υπερφορτωμένο, το «Ελεύθερο Θέμα» της Στέλλας Θεοδωράκη συνοψίζει και αναδεικνύει ταυτόχρονα τον κόσμο του σινεμά μιας ιδιαίτερης δημιουργού. Πιο φιλόδοξα εδώ από κάθε άλλη ταινία της, αλλά όχι απόλυτα επιτυχημένα.

Αναμφισβήτητα μια ταινία που πραγματεύεται ένα ζήτημα επίκαιρο αλλά που τελικά αν σε κερδίζει είναι ακριβώς λόγω του θέματός της· όχι του σκηνοθετικού χειρισμού της.

Πειραματιζόμενη με την έννοια της ελευθερίας στη ζωή και την τέχνη, η Θεοδωράκη, ιδιοσυγκρασιακή σκηνοθέτης ταινιών μυθοπλασίας και τεκμηρίωσης, βάζει σε πρώτο πλάνο την ελληνική κρίση και την χαρισματική Τζήμου σε έναν διττό ρόλο, εντάσσει τους φοιτητές της από τη σχολή στο «πείραμα» και προσεγγίζει την κινηματογραφική φόρμα ως πολυπρισματικό δοκίμιο.

Το «Ελεύθερο Θέμα» κατοπτρίζει μια αθέατη πλευρά του (πιο) Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου, την δοκιμιακή πλευρά, πραγματευόμενο ελεύθερα την έννοια της προσωπικής ελευθερίας αλλά και τις διαστάσεις του τίτλου του σε μια χώρα αξιακής κρίσης. Είναι σινεμά ασυνήθιστο, ολότελα καλοδεχούμενο και αναγκαίο σε μια υγιή κινηματογραφία, ανεξάρτητα από βαθμολογίες και προσωπικές προτιμήσεις.

Εννοείται ότι η ταινία είναι χιλιάδες φορές σημαντικότερη από κάθε «Λάρισα εμπιστευτικόν» (τυχαίο το παράδειγμα) αλλά πιο πολύ ταιριάζει να προβάλλεται στο κανάλι της Βουλής πχ παρά σε κάποιον κινηματογράφο. Γιατί και η υφή της ταινίας δεν είναι κινηματογραφική. Η Θεοδώρα Τζήμου είναι θεσπέσια για άλλη μια φορά. Και ο Δημήτρης Κίτσος ξεχωρίζει με άνεση από το υπόλοιπο καστ.

Ενώ η φόρμα διατηρεί επιτυχώς μια επαναστατική διάθεση, το περιεχόμενο ρέπει προς τη φθηνή και τυφλή καταγγελία προς κάθε κατεύθυνση, παρασύροντας έτσι τους ηθοποιούς αλλά και όλο το εγχείρημα προς πολύ πιο συντηρητικούς δρόμους.

Η ατομική ελευθερία, οι κοινωνικές δεσμεύσεις και ένα ανοικονόμητο δράμα που εκβιάζει «ανατρεπτικές» αφηγηματικές ιδέες για να μιλήσει επί παντός επιστητού.

Η μεγαλύτερη αστοχία του φιλμ είναι πως αδυνατεί να παρουσιάσει μια πρόταση που έχει νόημα ή έστω εφαρμογή στην πράξη. Είτε μιλάμε για την τέχνη, είτε για την καθημερινότητα, είτε για τον ίδιο μας τον εαυτό.

Το να μιλάμε για φιλελευθερισμούς, κατάρριψη του καθωσπρεπισμού, κοινωνική και οικονομική κρίση, ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες, ανθρώπινα δικαιώματα και το σάπιο εκπαιδευτικό σύστημα που συγκρατεί τους φοιτητές αντί να τους ωθήσει για ανανέωση είναι απόλυτα σεβαστό και λυτρωτικό. Το απροσδιόριστο χαρμάνι τους όμως καταλήγει άνευ ουσίας και δυσνόητο σαν ένα μάθημα αποσπασματικών ιδεών που κανείς δεν θέλει να παρακολουθήσει.

Μόνο οι του... ιδρύματος κι όσοι στηρίζουν μαζοχιστικά το εγχώριο πράμα καταβάλλουν commission, αν μη τι άλλο για πατριωτικούς λόγους. Κουλτουριάρηδες με μικρή ανοχή στο ντόπιο σινεμά; ΑΣΚΤ θα λέτε και θα κλαίτε. (Ρόδα, Τσάντα και) Κοπάνα οι multiplex-άδες μιας κάποιας ηλικίας.