Η Ταπείνωση(2014)

(The Humbling) | Πρώτη προβολή: 21-05-2015

Ας απαντήσω λοιπόν πως η «Ταπείνωση» είναι χαριτωμένη και ικανοποιεί τα γούστα και του απαιτητικού και του λιγότερο απαιτητικού κοινού.

Παρόλες όμως τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις, την αμήχανη ροή και κυρίως τη βαριά σκιά που αφήνει επάνω του ο οσκαρικός θεματικός του ανταγωνιστής, η «Ταπείνωση» αναβλύζει σε στιγμές χαρακτηριστικά πυκνής κι ανορθόδοξης κωμωδίας. Κυρίως όμως μέσω του μεγάλου του πρωταγωνιστή, πετυχαίνει να συγκινήσει με ένα δωρικό φινάλε, στο οποίο φαντασία και πραγματικότητα συγκλίνουν σε έναν βαθύτατο στοχασμό πάνω στη θνητότητα και την υποκρισία, όμοιο με τον τελευταίο υποβλητικό βρυχηθμό ενός γέρικου κι ευάλωτου λιονταριού.

Κινηματογραφημένο συμβατικά, αλλά μονταρισμένo με τρόπο που να παραπέμπει σε νευρικό κλονισμό κι ευλογημένo από την παρουσία του Pacino, που δίχως να φοβηθεί τους αναπόφευκτους συσχετισμούς ανάμεσα στον ήρωα και τον ίδιο, θα ξεγυμνωθεί επί της οθόνης, σα να μην έχει τίποτα να χάσει - και, εδώ που τα λέμε, δεν έχει - , το «The Humbling» είναι μια ταινία θνητή, άρρωστη στην ψυχή. Όπως και η ανθρώπινη φύση.

Δυστυχώς οι συγκρίσεις με το πρόσφατο Birdman είναι αναπόφευκτες (ειδικά μετά την αρχική σκηνή όπου ο ηθοποιός κλειδώνεται έξω από το θέατρο που πρωταγωνιστεί λίγο πριν την έναρξη της παράστασης- ευτυχώς όχι μόνο με το εσώρουχο του αλλά ντυμένος!!) , αλλά και με έργα όπως το Εκεί που η χτυπά η καρδιά μου και το Συνεκδοχή Νέα Υόρκη τα οποία διαπραγματεύονται καλλιτέχνες σε σήψη και δημιουργικά αδιέξοδα. Παρ΄όλα αυτά όμως το Ταπείνωση στέκεται αξιοπρεπώς δίπλα σ' αυτά έχοντας να πει την δική του ιστορία με μια χορταστική ερμηνεία από τον Πατσίνο που κεντρίζει την προσοχή σου.

Το The Humbling, θα μπορούσε δεδομένα να είναι ένα κλικ παραπάνω από αυτά που προσφέρει. Η αλήθεια είναι κάπου στην μέση: ούτε είναι όσο κακή δείχνει στο trailer της, το οποίο πραγματικά μπορεί να χαρακτηριστεί και δυσφημιστικό, ούτε ωστόσο μπορούμε να πούμε ότι είναι μια ταινία που προσφέρει όσα υπόσχεται μέχρι τα μισά της. Γενικά μια κινηματογραφική εμπειρία ανώδυνη θα την χαρακτηρίζαμε με συγκεκριμένες αδυναμίες και θετικά στοιχεία.

Ο έμπειρος Λέβινσον δεν μπορεί να αντισταθεί στη σαρωτική προσέγγιση του Πατσίνο, ενός «υποκριτή» που αν δεν έχει υλικό, ορμάει με πάθος και καταβροχθίζει ό,τι βρει μπροστά του. Απολαυστικός; Σίγουρα. Ικανός να εντοπίσει αποχρώσεις με το σώμα, τα μάτια και τη φωνή; Αναμφισβήτητα. Αμολημένος όμως στο γήπεδο που γνωρίζει τόσο καλά, χωρίς το φρένο του συγκεκριμένου σεναρίου, μοιάζει με ταύρο σε υαλοπωλείο.

Έχω βγάλει από τη μνήμη μου το πρόσφατο Birdman και έτσι δεν μπορώ να πω εάν είναι λιγότερο ή περισσότερο βαρετό αυτό το φιλμ. Αλλά δεν τρελάθηκα κιόλας από τη σύμπραξη Λέβινσον – Πατσίνο. Κρίμα.

Μέσα σ' αυτή την άνιση σύνθεση, ο Αλ Πατσίνο απλώς δεν επιτρέπει τα μάτια και το μυαλό να κουραστούν στιγμή, απορροφημένα από το πολύπλοκο ταλέντο του, σ' ένα δείγμα του τι μπορεί να κάνει με τρόπο που έχουμε να δούμε χρόνια, έστω με μικρά τηλεοπτικά διαλείμματα όπως το «You Don't Know Jack» και πάλι του Λέβινσον, ή το «Phil Spector».

Οι καλύτερες στιγμές του φιλμ ανήκουν στον επιθανάτιο, κωμικά τραγικό πανικό του, με το ανθρώπινο ντεκόρ που τον σιγοντάρει –η σεξουαλικά αποπροσανατολισμένη Πατζίν, η τρανσέξουαλ πρώην φίλη της, η θαυμάστρια του Άξλερ που θέλει να σκοτώσει τον άντρα της– να είναι περισσότερο γραφικό παρά χιουμοριστικά εκκεντρικό. Ένα πρόβλημα ανάλογο με το αναποφάσιστο αφηγηματικό ύφος της ταινίας, η οποία είναι φανερά άνιση, άλλο τόσο όμως ειλικρινής κι ενδιαφέρουσα.

Δυστυχώς, η ταινία δεν διατηρεί ένα ενιαίο στιλ από την αρχή μέχρι το τέλος, όμως έχει στιγμές όπου είναι απολαυστική αλλά και στιγμές που χάνει εντυπωσιακά τον στόχο.

Η ταινία συχνά μοιάζει άμορφη και κουραστική. Οι αυτοσχεδιασμοί και τα ρίσκα που παίρνουν τόσο ο σκηνοθέτης όσο κι ο πρωταγωνιστής δεν λειτουργούν πάντα και κατά στιγμές το αποτέλεσμα σέρνεται στην οθόνη. Όταν όμως βρίσκει το ρυθμό του είναι τόσο απολαυστικό να βλέπεις τον Πατσίνο να δίνει κυριολεκτικά ρέστα, που δεν μπορείς παρά να απολαύσεις αυτή τη σίγουρα άνισα μα συχνά ηλεκτρισμένη ταινία.

Παρηγοριά, το εκτόπισμα του (αυτοψυχαναλυόμενου νομίζεις) Αλ Πατσίνο, σε σχέδιο του οποίου (διασκευή ενός από τα λιγότερο γνωστά βιβλία του Φίλιπ Ροθ) βασίστηκε άλλωστε το φιλμ.

Υπερβολικά «σοβαρή», η προσπάθεια του Μπάρι Λέβινσον μοιάζει δήθεν και κενή και δεν καταφέρνει να τη σώσει ούτε η καλή ερμηνεία του Αλ Πατσίνο.