Ένας Άλλος Κόσμος(2015)

(Worlds Apart) | Πρώτη προβολή: 17-12-2015

Το Αν ήταν η πρώτη ένδειξη ότι μπορεί να δημιουργήσει εξαιρετικής ποιότητας blockbusters. Το Ένας Άλλος Κόσμος ήταν η ταραχή των εγχώριων κινηματογραφικά νερών. Μια υπέροχη ταινία με αφετηρία τον έρωτα και στάση την παγκόσμια πραγματικότητα.

Η καλύτερη ελληνική ταινία του 2015 (και πιθανότατα και τούτης της κινηματογραφικής σεζόν που διανύουμε). Εμπορικός οδοστρωτήρας, σινεμά για τις μάζες (χωρίς να απαξιώνει κανέναν αυτό), συγκίνηση που λυτρώνει τον θεατή. Φτιαγμένο για το σήμερα. Βγαίνεις έξω με το στόμα ανοιχτό, αφού έχεις μπήξει το κλάμα της χρονιάς εντός αιθούσης. Θα αισθανθείς μια ικανοποίηση που σπάνια σου έδωσε το σινεμά αυτής της χώρας. Μπορεί να ακούγονται φοβερά και τρομερά όλα αυτά, ίσως και να «παραφουσκώνουν» τις προσδοκίες σου, αλλά το «Ένας Άλλος Κόσμος» σε... «παραμυθιάζει» με τρόπο αληθινό, σου ζητάει να αγαπήσεις ξανά τον κινηματογράφο, να καταλάβεις πως σου είναι απαραίτητος, κυρίως σε εποχές κρίσης όπως η σημερινή.

Εκατό φορές καλύτερο από το «Αν...», το «Ένας Άλλος Κόσμος» καταφέρνει πρωτίστως το ακατόρθωτο. Απεγκλωβίζει αυτό που λέμε ελληνικό σινεμά από το νέο ελληνικό ρεύμα, αλλά και της τηλεοπτικής λογικής παραγωγές που κατακλύζουν κάθε σεζόν, και το περνάει σε άλλη διάσταση. Παράγει σινεμά. Εμπορικό μεν, mainstream δε, αλλά σινεμά με ό,τι αυτό περιλαμβάνει. Και το καλύτερο, δημιουργεί ένα σινεμά που όσο εύκολο κι ελαφρύ φαντάζει, τόσο δύσκολο και με αξιώσεις είναι.

Εν μέσω κρίσης, τρεις Έλληνες διαφορετικών γενεών ερωτεύονται αλλοδαπούς, ενώ η μοίρα τούς επιφυλάσσει σκληρές ανατροπές, σε μια τεχνικά άψογη ταινία με σεναριακό πλούτο, ωραίες ερμηνείες και εξαιρετικά location.

Με ωραία εικόνα, μουσική και σκηνοθετική αισθητική, αλλά και με κάποια κλισέ που δυστυχώς δεν παραλείπονται τόσο σεναριακά, όσο και σκηνοθετικά, δεν παύει να είναι όμως ίσως η καλύτερη δουλειά του Χριστόφορου Παπακαλιάτη κινηματογραφικά, ίσως και τηλεοπτικά.

Σε γενικές γραμμές, μια καλοστημένη ταινία που αγγίζει τον μέσο έλληνα, αφού όλοι αναγνωρίζουμε σε κάποιον από τους χαρακτήρες είτε τον εαυτό μας είτε κάποιον γνωστό μας.

Η ταινία διαθέτει υπέροχη φωτογραφία, με κάδρα επιλεγμένα με μεγάλη επιμέλεια, που αναδεικνύουν για άλλη μια φορά τις γειτονιές της Πλάκας και του κακοποιημένου κέντρου της Αθήνας, ενώ οι μουσικές επιλογές και τα τραγούδια επενδύουν σωστά όλες τις σκηνές, ακολουθώντας το μουσικό δρόμο που είχε χαράξει το «Αν...».

Μπορεί ο μύθος του Έρωτα και της Ψυχής να είναι η αφορμή της ταινίας, μια ρομαντική ιδέα για την αγάπη (που τουλάχιστον στην τρίτη ιστορία του φιλμ γίνεται πραγματικά συγκινητική), όμως μιλάει την ίδια στιγμή για την Ελλάδα της κρίσης με έναν τρόπο που έχει και δύναμη και αμεσότητα.

Προσπαθώντας να ωριμάσει δημιουργικά ο Παπακαλιάτης φτιάχνει ακόμα ένα εμπορικά επιτυχημένο έργο, το οποίο μοιάζει να θέλει να πει τόσα πολλά, αλλά στην πορεία χάνεται λόγω των ευκολιών στις οποίες καταφεύγει. Διάολε ίσως και να είναι η καλύτερη ελληνική ταινία της σεζόν, αλλά αυτό δεν ξέρω αν είναι φιλοφρονητικό σχόλιο ή πλήρης επιβεβαίωση του ρητού που λέει ότι στους τυφλούς βασιλεύει ο μονόφθαλμός.

Εξι ζωές ενταγμένες σε μια πραγματικότητα που δεν ψευτίζει πουθενά και που, από ό,τι φαίνεται, ο δημιουργός της ταινίας έχει μελετήσει καλά. Ομολογώ ότι ξαφνιάστηκα από την έκπληξη λίγο πριν από το τέλος· ο τρόπος με τον οποίο ο σεναριογράφος Παπακαλιάτης συνδέει τις τρεις ιστορίες σε πιάνει στον ύπνο! Πολύ καλό καστ, προσεγμένες μουσικές επιλογές (Τζόνι Κας, Pink Floyd κ.ά.), ακόμη και η πρωτότυπη μουσική του Κώστα Χρηστίδη που γράφτηκε ειδικά για την ταινία έχει ενδιαφέρον.

Ναι, το "Ένας Άλλος Κόσμος" είναι εμπορικό σινεμά, αλλά είναι καλό εμπορικό σινεμά. Όσοι είναι προκατειλημμένοι απέναντι στον Χριστόφορο Παπακαλιάτη, καλά θα κάνουν να βγάλουν τις παρωπίδες και απλά να αναγνωρίσουν ότι εδώ επιτυγχάνει το στόχο του. Γράφει για γεγονότα του τώρα, σκιαγραφεί χαρακτήρες ολοκληρωμένους κι όχι καρικατούρες, τολμάει να κάνει πολιτικό και κοινωνικό σχόλιο, ίσως κάπως παιδικό, αλλά άραγε ποιός άλλος τόλμησε να μιλήσει για αυτά τα θέματα τα τελευταία χρόνια με ειλικρίνεια και συνέπεια; Το ρομαντικό κομμάτι της ταινίας λειτουργεί κάποιες στιγμές περισσότερο από κάποιες άλλες, ενώ εντέλει αυτό που καταφέρνει να κάνει με τις τρεις διαφορετικές ιστορίες στο τέλος λειτουργεί, δεν μοιάζει βεβιασμένο ή τραβηγμένο από τα μαλλιά, και σέβεται τον θεατή.

Είναι από τις σπάνιες φορές που τα κλισέ αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του σεναρίου, λειτουργούν λυτρωτικά στα μάτια και στο μέσα των θεατών ενώ οι εξίσου αναμενόμενες καταλήξεις των χαρακτήρων δεν μπορoύμε να πούμε πως απέχουν κατά πολύ από την πραγματικότητα (της χώρας) μας.

Η ταινία έχει ροή, ενδιαφέρον, αφηγηματικές ιδέες, συγκίνηση (αν και στο φινάλε το πράγμα γίνεται μελό), άποψη και υψηλό επίπεδο παραγωγής. Στο τεχνικό κομμάτι (φωτογραφία, μουσική) η δουλειά είναι άκρως επαγγελματική, οι ηθοποιοί δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους – ειδικά η Μαρία Καβογιάννη που έχει την τύχη να παίξει μαζί με τον οσκαρούχο J.K. Simmons («Χωρίς μέτρο»)- κι αν έλειπαν κάποιες σεναριακές αφέλειες στα δύο πρώτα μέρη, το «Ένας άλλος κόσμος» μπορεί να ήταν και η ελληνική έκπληξη της σεζόν.

Ενδιαφέρουσες ιδέες, αλλά αρκετά απλοϊκή αντιμετώπιση. Την αναδεικνύουν κάποιες από τις ερμηνείες, κυρίως εκείνες των Τζ.Κ.Σίμονς, Μαρία Καβογιάννη και Μηνά Χατζησάββα.

Βγαίνοντας από την προβολή, έψαχνα το πάνω μέρος του κεφαλιού μου, να εντοπίσω ένα, οποιοδήποτε καπέλο, κάτι, έστω ένα ταπεινό τζόκει. Για να το βγάλω στον απίστευτα δημιουργικό και εμπνευσμένο Ηρακλειώτη, λέγοντας του με τον ίδιο εκείνο λαϊκό και ευθύ τρόπο που με αντιμετώπισε σαν θεατή του έργου του: Μπράβο ρε μάγκα! Αναμφισβήτητα η καλύτερη made in Greece κινηματογραφική στιγμή της χρονιάς, που δικαιότατα θα καταγράψει τεράστια νούμερα στην εμπορική της πορεία, που ουσιαστικά στέκει σαν ορόσημο στο πως πρέπει στο εφεξής οι ντόπιοι εκπρόσωποι του καλού σινεμά του είδους, να κινούνται.

Το «Ένας Άλλος Κόσμος» είναι μια ευχάριστη έκπληξη (να πω την αλήθεια την περίμενα κατώτερη) σε γενικές γραμμές και αντικειμενικά μιλώντας δίνει μια ενδιαφέρουσα οπτική για τα θέματα του, ωστόσο χρειάζονται ακόμα μερικά πράγματα για να γίνει καλύτερη δουλειά. Ένα βήμα την φορά...

Και ενώ σκηνοθετικά η ταινία μας προσφέρει κάμποσες αξιομνημόνευτες στιγμές, με τον Παπακαλιάτη να αποδεικνύει ότι "το έχει" και στις σκηνές δράσης, εκεί που δεν μπορείς παρά να του βγάλεις το καπέλο είναι στις ερμηνείες που εκμαιεύει από τους ηθοποιούς του.

Με εξαίρεση τον πρώτο που είναι εξαιρετικά straight-forward, τα love stories της ταινίας, παρότι πλημμυρισμένα στα κλισέ, Παπακαλιάτης είναι αυτός, πώς να το κάνουμε, είναι όμορφα, σκληρά και ευαίσθητα. Δυστυχώς, το μεγάλο πρόβλημα του Άλλου Κόσμου είναι ο αφόρητος διδακτισμός και ο άχαρος κοινωνιολογισμός.

Οι προθέσεις του δημιουργού είναι καλές και το μήνυμα που δίνει ευπρόσδεκτο, αλλά δεν...

Ο 40χρονος πρωταγωνιστής, σεναριογράφος και σκηνοθέτης εμπλουτίζει την εμπορικά επιτυχημένη μελοδραματική του συνταγή με στρογγυλεμένες κοινωνικοπολιτικές αιχμές, παρουσιάζοντας, όμως, την πιο ώριμη δημιουργικά δουλειά της καριέρας του.

Αναμφισβήτητα το «Ενας Αλλος Κόσμος» είναι τεχνικά άψογος. Οι ιστορίες αναπνέουν σε κινηματογραφικούς χρόνους και δεν εξαντλούνται στο τηλεοπτικό λαχάνιασμα. Υπάρχουν διακριτικές συνδέσεις στο σενάριο που τις ενώνουν εννοιολογικά, εξαιρετική φωτογραφία και ρυθμός και η κατάλληλη μουσική που τις διατρέχει ρομαντικά, κωμικά ή δραματικά. Αυτό που αναβαθμίζει όμως τον «Κόσμο» είναι οι ερμηνείες των ηθοποιών του.

Ο Παπακαλιάτης χτίζει την ταινία του με μια κλασική, αυστηρή δομή, αφιερώνοντας χρόνο στην κάθε του ιστορία, ξεχωριστά, κυκλικά, παρακολουθώντας την κλιμάκωση της καθεμιάς, ώσπου να τις δέσει με το εύρημα του φινάλε. Η σκηνοθεσία του έχει ρυθμό και μια αίσθηση γενναιοδωρίας, πολυτέλειας, ανοιχτού αμερικανικού σινεμά.

Ο Παπακαλιάτης ως σκηνοθέτης κατέχει το θέμα της φωτογραφίας, του soundtrack και των ερμηνειών, φτιάχνει ταινίες αισθητικά αξιόλογες και αυτό πρέπει να του αποδοθεί, ακόμα και από τους «εχθρούς» του. Από την άλλη, για μια ακόμα φορά, το σενάριο δεν στέκεται αντάξιο του οπτικού μέρους και καταλήγει να μετριάζει σημαντικά το συνολικό περιεχόμενο.

Το Ένας Άλλος Κόσμος του Παπακαλιάτη, στιλιζαρισμένο άψογα για ελληνική παραγωγή, αντιπροσωπευμένο στο μεγαλύτερο κομμάτι του από αξιομνημόνευτες υποκριτικές «κορώνες», παραμένει στην ουσία του μια φάλτσα μελωδία χωρίς παλμό. Η ίδια φόρμα που χρησιμοποιείται για να εκφραστεί ο έρωτας, η ένωση ή ο χωρισμός δύο ανθρώπων, επιστρατεύεται και στον πολιτικό λόγο με αποτέλεσμα αυτός να παρωδείται. Οι απλές διατυπώσεις, τα στερεότυπα, η υπερδραματοποίηση, η λαϊκίστικη αντιμετώπιση των προβλημάτων της εποχής, της φτώχειας, των απολύσεων, του ρατσισμού, της Χρυσής Αυγής, του μεταναστευτικού, συνθέτουν ένα σενάριο που θέλει να δείχνει στιβαρό, είναι όμως εγκλωβισμένο στην ελαφρότητα και στα τραγικά συμπεράσματά του.