Barbara(2017)

Πρώτη προβολή: 08-04-2018

Είναι η γοητεία που σε τυλίγει όταν ένα θέμα-πρόσωπο σε συνεπάρει με όσα έζησε/εποίησε. Όχι μόνο εκείνο από το οποίο ξεκίνησες [Barbara]. Αλλά κι αυτό που το βιώνει τώρα [Μπριγκίτε], αυτό που ερωτεύτηκες [Jeanne Balibar] ως σκηνοθέτης-άνθρωπος [Mathieu Amalric] και καταδύθηκες μαζί του στην προσωπικότητα της Μπαρμπαρά. Που ταίριαξαν τα είναι τους και έγινε ένα με το άλλο, έγινε κάτι άλλο - μαζί κι όλο το ταξίδι που κάνει αυτό το άλλο για να φτάσει να γίνει ό,τι έγινε και να ξεπεράσει εντέλει το πρώτο άλλο, κατά βάθος τον ίδιο του/της τον εαυτό.

Ένα φιλμ μυστηριώδες και σαγηνευτικό που θολώνει σκόπιμα τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας, με την πάντα ευαίσθητη και λυρική ματιά του Αμαλρίκ («Τουρνέ στο Παρίσι», «Το μπλε δωμάτιο») να προσδίδει ένα ανάλαφρο, παιχνιδιάρικο ύφος στην ιστορία του, κρύβοντας όμως την τραγική διάστασή του.

Μια ταινία-μεταμοντέρνο καλειδοσκόπιο και μελαγχολικό ηχητικό ταμπλώ ταυτόχρονα που ίσως δυσκολέψει τον μη εξοικειωμένο θεατή, ωστόσο θα αποζημιώσει με το παραπάνω όλες τις ποιητικές ψυχές που κρύβονται εκεί έξω τυλιγμένες στη γλυκιά μελαγχολία τους. Αλλά και τους σκληροπυρηνικούς σινεφίλ που θα απολαύσουν το σχόλιο του Αμαλρίκ για την ελλειπτική φύση του κινηματογράφου και τους αφηγηματικούς μηχανισμούς του.

Ακόμη και όταν η ταινία, που άνοιξε το Ένα Κάποιο Βλέμμα του περσινού Φεστιβάλ Καννών, ψάχνεται και επαναλαμβάνεται, μέρος της γοητείας της είναι η περιπλάνηση της πολυπρόσωπης ηρωίδας που διανύει μια συγκεκριμένη διαδρομή σε έναν μυστηριώδη ανθρώπινο τόπο. Πραγματικά σπουδαία ερμηνεία.

Μπορεί να σε ενοχλήσει η έλλειψη ιστορίας και να σου προκαλέσει σύγχυση το μπλέξιμο μεταξύ ταινίας και... ταινίας μέσα στην ταινία. Αν, όμως, γνωρίζεις έστω και λίγα για την Μπαρμπαρά ή έχεις την υπομονή και την περιέργεια να ανακαλύψεις την προσωπικότητά της με έναν λιγότερο ορθόδοξο τρόπο, το φιλμ αυτό θα καταφέρει να σε πλησιάσει.

Θρυμματίζοντας κάθε ακαδημαϊκό κανόνα που συνήθως ακολουθείται στις κινηματογραφικές βιογραφίες, ο Αμαλρίκ αποπειράται ένα παράξενο πείραμα χημείας μυθοπλασίας - ντοκουμέντου και ταινίας μέσα στην ταινία, που μπορεί μεν σε κάποια σημεία να μπερδεύει, δεν παύει όμως στιγμή να κινεί την περιέργεια.

Παράδοξη, εξπρεσιονιστική και καθόλου «ενημερωτική» βιογραφία της θρυλικής Γαλλίδας τραγουδίστριας, Μπαρμπαρά, που σίγουρα πιάνει κάτι από το μελαγχολικό κι αιθέριο καλλιτεχνικό της στίγμα, αλλά απευθύνεται σε πολύ λίγους.

Παρόλες πάντως τις αδυναμίες, το πάθος του σκηνοθέτη για ρήξη με το κατεστημένο και, πάνω απ' όλα, η μαγνητική θα έλεγα παρουσία της Ζαν Μπαλιμπάρ στο ρόλο της Μπριζίτ που αναλαμβάνει να ενσαρκώσει τη Μπάρμπαρα στην οθόνη (που αφήνεται σταδιακά να παρασυρθεί από το χαρακτήρα της τραγουδίστριας, τονίζοντας την τέχνη που διαρκώς εισβάλλει στη ζωή για να την ανατρέψει) κάνει την παρακολούθησή της ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα.

Σεζάρ γυναικείας ερμηνείας (Ζαν Μπαλιμπάρ) για μια παθιασμένη, αλλά υπερβολικά εσωστρεφή μετα-βιογραφία.

Από την άλλη, είναι δύσκολο να πούμε αν ο Amalric προσφέρει μία κριτική ματιά στα βιογραφικά στοιχεία της Barbara ή αν κινηματογραφεί με αληθινό τρόπο την αναπαράστασή της...Το σίγουρο είναι ότι το αποτέλεσμα δεν είναι αποπροσανατολισμένο, σχετικά με το αντικείμενο της αναπαράστασής του, προσφέροντας ένα ικανοποιητικό θέαμα.

Όχι μια βιογραφία για τη γαλλίδα τραγουδίστρια Barbara, αλλά μια αταξινόμητη σπουδή πάνω στη φύση και τους στόχους των βιογραφιών γενικότερα, σε μια τολμηρή δημιουργία με σαφείς στόχους, ασαφώς δομημένους.

Το τελικό αποτέλεσμα σίγουρα δεν είναι μια βιογραφία αλλά μια σουρεαλιστική απεικόνιση της δημιουργικής διαδικασίας χτισίματος μιας ταινίας που εύκολα μπορεί να χάσει το ενδιαφέρον του θεατή καθώς μοιάζει σαν ένα κουβάρι που δεν έχει σκοπό να ξεδιπλωθεί για να καταλήξει κάπου.

Μια ταινία, ωδή στην Μπάρμπαρα, και σχόλιο πάνω στην κινηματογραφική απόδοση της πραγματικότητας, που επαναφέρει τον Ματιέ Αμαλρίκ στα πρώτα του σκηνοθετικά βήματα για να αποσπάσει το Βραβείο Ποιητικής Αφήγησης, στο Τμήμα Ένα Κάποιο Βλέμμα του 70ου Φεστιβάλ Καννών.

Η Μπαλιμπάρ, ικανή ηθοποιός κι επίσης επαγγελματίας τραγουδίστρια είναι απλά εξαιρετική στον τρόπο που όχι απλά μοιάζει, μα αποπνέει την Μπαρμπαρά, αλλά πέρα από αυτή την σχεδόν αλλόκοτη ομοιότητά της και την θεαματική ερμηνεία της, δεν υπάρχουν παρά ελάχιστα πράγματα στο φιλμ να θαυμάσεις αφού είναι τόσο αποσπασματικό ώστε να μην αφορά πολλούς πέρα από τους φανατικούς θαυμαστές της τραγουδίστριας.

Η Ζαν Μπαλιμπάρ τα καταφέρνει με τους δύο ρόλους, αλλά ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη.

Απευθυνόμενη μόνο σε τόσο φανατικούς θαυμαστές της (πραγματικής) Μπαρμπαρά που θα θελήσουν να δουν κι αυτή την αποδόμησή της, η ταινία λάμπει, ωστόσο, από τη σαρωτική παρουσία της Ζαν Μπαλιμπάρ, τόσο πληθωρικής και γοητευτικής, όποια Μπαρμπαρά κι αν παίζει.

Ο Amalric κάνει κάτι τόσο μπερδεμένο, τόσο διανοουμενίστικο, τόσο επιτηδευμένο, τόσο... βαρετό εντέλει, που είναι να απορείς. Πάει χαράμι η παρουσία και η ερμηνεία της για άλλη μια φορά εξαιρετικής Jeanne Balibar.