Αντρέι Ταρκόφσκι: Σινεμά σαν Προσευχή(2019)

(Andrey Tarkovsky. A Cinema Prayer)  Πρώτη προβολή: 08-10-2020

Βλέποντας το ντοκιμαντέρ ο θεατής εντυπωσιάζεται από το πόσο εύκολα αναγνωρίσιμη είναι η ποιητική ιδιοφυία του Ταρκόφσκι σε κάθε μια από τις εικόνες των ταινιών του, αλλά και από το πόσο ο Λόγος αυτός που εκφέρεται απευθείας απ' την ψυχή μεταφράστηκε κινηματογραφικά σ' ένα αποτέλεσμα η ύπαρξη του οποίου υπερβαίνει τα επιμέρους στοιχεία του κι εντυπώνεται στο μυαλό μας ως μια ολότητα που δεν επιζητά την κατανόηση, μια και δεν είναι εκεί για να ερμηνευτεί, αλλά για το μοίρασμα και την αγάπη.

O Αντρέι Ταρκόφσκι υιός ενώνει τις παλάμες του κι αφήνει τον τόσο πρόωρα εκλιπόντα πατέρα του να έρθει ξανά κοντά μας, να τον ακούσουμε, να τον δούμε, να μιλήσουν τα κάδρα και οι ποιήσεις του. Έστω για 97 λεπτά.

Είναι και η απόπειρα του νεότερου Ταρκόφσκι να ιχνηλατήσει το γενεαλογικό του δέντρο και τις συνθήκες που διαμόρφωσαν τον πατέρα του. Είναι μια συναισθηματικά φορτισμένη προσπάθεια να τον κατανοήσει και να του αποτίσει ένα φόρο τιμής. Και είναι ένας τρόπος να μας βάλει για λίγο στο μυαλό ενός πνευματικού επαναστάτη, του οποίου η ανυποχώρητη φύση και στάση φαντάζει ακόμα πιο μεγαλειώδης σήμερα από ποτέ.

Ο γιος Tarkovsky πρέπει να μελέτησε πολλά χρόνια πάνω στη δομή που παραδίδει, γιατί εμπεριέχει μια έννοια αυτόνομης σινεφιλικής δημιουργίας, ακόμα κι αν είναι περισσότερο ένα ψηφιδωτό έτοιμων εικόνων και λέξεων.

Αυτό που πετυχαίνει, σε σχέση με τον πατέρα του, είναι να δημιουργήσει ένα συμπλήρωμα στα βιβλία που είχε γράψει ο τελευταίος, ειδικότερα στο Σμιλεύοντας τον χρόνο, εκεί όπου είχε την ευχέρεια να εξηγήσει αναλυτικά το έργο του και το πώς βλέπει το σινεμά σε σχέση με τον θεατή.

Σπάνιο και αποκαλυπτικό ηχητικό υλικό φωτίζει την ιδιοσυγκρασία και την ψυχή ενός κορυφαίου σύγχρονου δημιουργού.

Για όσους γνωρίζουν έστω στοιχειωδώς το σινεμά του Ταρκόφσκι, το ντοκιμαντέρ είναι ένα πολύτιμο «λυσάρι» στο σύμπαν του. Για όσους δεν έχουν δει ταινίες του, τι περιμένουν;

Ο γιος του Αντρέι Ταρκόφσκι ανασύρει σπάνια ηχητικά ντοκουμέντα του πατέρα του, φτιάχνοντας μια μικρή μελέτη πάνω στο έργο του και τη φιλοσοφία ζωής του, σαν υπενθύμιση της διαρκούς επίδρασης του στο σύγχρονο σινεμά.

Μια ταινία-δώρο για κάθε κινηματογραφόφιλο που περιέχει χρήσιμες πληροφορίες για κάθε ταινία του Ταρκόφσκι.

Υπάρχει υλικό που αφορά τους αληθινούς κινηματογραφόφιλους εδώ, φυσικά. Η αίσθηση ότι στο τέλος του φιλμ ενδεχομένως να σου ζητήσουν ν' ανάψεις κι ένα κεράκι στο όνομα του Αντρέι Ταρκόφσκι, όμως, θα πετάξει έξω αρκετούς θεατές, ενώ η εντύπωση που μένει για τον άνθρωπο Ταρκόφσκι είναι σαφώς ελλιπής, αν όχι και αμφιλεγόμενη.