Ο Σύντροφος Βολκονόγκοφ Απέδρασε(2021)

(Kapitan Volkonogov Bezhal / Captain Volkonogov Escaped)  Πρώτη προβολή: 05-01-2023

Ο σκηνοθετικός ρυθμός και η παράλληλη αφήγηση (των ιστοριών του Φίοντορ και του διώκτη του Γκόβνια) παραπέμπει στους μεγάλους κλασικούς της ρωσικής λογοτεχνίας και συνολικά μας δίνει ένα πολύ καλό και γρήγορο θρίλερ καταδίωξης, αλλά και μια ταινία λύτρωσης, με διαχρονικότητα πάνω στο θέμα της συνείδησης και των τύψεων.

Άλλοτε με το ωμά ρεαλιστικό στιλ που ανάφερα και άλλοτε με ένα στιλιζάρισμα που αντλεί από το θρίλερ, καθώς και με σκηνές όπου κυριαρχεί το φανταστικό, ακόμη και το μαύρο χιούμορ (στη σκηνή με τον ντυμένο σαν κουρέα εκτελεστή), οι δυο σκηνοθέτες προσπαθούν, και μέχρι σε ένα αρκετά μεγάλο βαθμό καταφέρνουν, να μετατρέψουν το θρίλερ τους αυτό σε μετά-μοντέρνα παραβολή, για τη δυνατότητα ή όχι μιας πνευματικής εξιλέωσης για τον ίδιο τον εκτελεστή.

Η προσέγγιση είναι ιδιαίτερη, παιχνιδιάρικη τρόπον τινά χωρίς να χάνει την σοβαρότητά της και το αποτέλεσμα παραμένει αιχμηρό και έντονο, παρ' ότι η εφευρετικότητα και οι δοκιμές σε ύφος και στυλ δεν πετυχαίνουν πάντα.

Μέσα απ' αυτό το πανέμορφο όσο και επιτηδευμένο έπος, ξεπηδά ένας προφανής αλλά θαρραλέος παραλληλισμός με την αυθαιρεσία της πουτινικής Ρωσίας κι έναν σύγχρονο, καλύτερα καλυμμένο, «μεγάλο τρόμο».

Ένα πάντα ενδιαφέρον, ιδιότυπο κράμα θρίλερ, μαύρης κωμωδίας και μεταφυσικής ποίησης. Διαισθάνεσαι, βέβαια, πως αν το δημιουργικό δίδυμο εστίαζε κατασκευαστικά και τονικά σε κάποια εκ των τριών κατευθύνσεων, θα άγγιζε δημιουργικά ύψη υπέρτερα ενός φιλμικού αξιοπερίεργου, που είναι και το ταβάνι της «Απόδρασης του συντρόφου Βολκονόγκοφ.

Μια εντελώς Ρωσική (δηλαδή μυστικιστική) κριτική σε μια πολύ συγκεκριμένη χρονική περίοδο της ΕΣΣΔ που έρχεται στις οθόνες με την πρέπουσα βαρύτητα της εποχιακής συγκυρίας.

Αγωνιώδες, πολύχρωμο, με σουρεαλιστικές τάσεις και πλούσιες φολκορικές πινελιές, ή πώς θα ήταν ένα σταλινικής περιόδου Bourne αν είχε γυριστεί σαν εφιαλτικό παραμύθι βγαλμένο από τα σπλάχνα υπαρξιακών ενοχών της μοντέρνας Ρωσίας.

Ένας πράκτορας αναζητά εξιλέωση στη Σοβιετική Ένωση του Στάλιν σε μια ταινία που φέρει τον συγκλονιστικό απόηχο ενός Ντοστογιέφσκι, ψήγματα από ένα φιλμ δράσης και το εγγενές βάρος μιας καταχρηστικής επιτήδευσης.

Δεν είναι κακό το φιλμ «Ο Σύντροφος Βολκονόγκοφ Απέδρασε» αλλά στην προσπάθεια του το ρωσικό σκηνοθετικό δίδυμο των Αλεξέι Χουπόφ και Νατάσα Μερκούλοβα να συνδέσει τον πολιτικό σχολιασμό για τον ολοκληρωτισμό και τους μηχανισμούς εξουσίας με στοιχεία καταιγιστικού θρίλερ, είναι ολοφάνερο πως κεντρικό στόχο έχει τον εντυπωσιασμό του θεατή παρά την απόπειρα να αφηγηθεί μια στιβαρή ιστορία, με ισχυρή δραματουργία κι αυθεντικούς χαρακτήρες.

Όσο κι αν επιστρατεύεται ακόμα και το μαύρο χιούμορ σε κάποιες σκηνές (όπως σε εκείνη της εκπαίδευσης, όπου ο δήμιος εξηγεί έμπρακτα στους νεοσύλλεκτους πώς να εκτελούν με μία μόνο σφαίρα, για να μην ξοδεύονται πυρομαχικά!!!) το όλον σε κάνει και «κλωτσάς».