Ο Αστακός(2015)

(The Lobster)  Πρώτη προβολή: 22-10-2015

Ο Λάνθιμος οχυρώνει ακόμη περισσότερο το κινηματογραφικό του σύμπαν, το ανυψώνει σε κάτι απόλυτα διακριτό και εντυπωσιακό, κάνοντας όλα εκείνα τα στοιχεία που ίσως να μπορούσαν να είναι εμπόδια -η γλώσσα, οι σταρ, ο τόπος- ξεκάθαρα, αδιαπραγμάτευτα προτερήματα.

Το να λες ότι δεν έχεις ξαναδεί κάτι τέτοιο στο σινεμά, είναι ξανά μια μεγάλη νίκη του Γιώργου Λάνθιμου. Ευρηματικό, κατάμαυρο σε χιούμορ, στα όρια του φανταστικού και του παραλόγου μαζί, το πρώτο αγγλόφωνο φιλμ τού δημιουργού του «Κυνόδοντα» είναι ακόμη ένα ιντριγκαδόρικο classic που θα διχάσει τους θεατές.

Μέσα από μια σειρά βινιετών που ξεχαρβαλώνουν όλα τα στερεότυπα του θεσμοθετημένου romance, ο «Αστακός» ζωντανεύει ένα κομφορμιστικό σύστημα συμπεριφορών, αυτονόητα παράλογων, επιβεβλημένων όμως ως αυτονόητων, αιφνιδιάζοντάς μας με τη σεναριακή ευρηματικότητα, την αφηγηματική πρωτοτυπία και την εμπνευσμένη ενορχήστρωση κάθε εκφραστικού μέσου, σε μια ενιαία, συναρπαστική κινηματογραφική φόρμα. Αλλά ο Λάνθιμος προχωρά ένα βήμα μακρύτερα.

Το πρώτο μέρος διακρίνεται για το ευρηματικό και αδιάκοπο πικρό χιούμορ του, με το οποίο περιβάλλει τους για άλλη μια φορά κλινικά αποστειρωμένους και συναισθηματικά ακρωτηριασμένους ήρωές του ο Λάνθιμος. Όμως το πραγματικό παράσημο για τον Έλληνα δημιουργό είναι πως αποδεικνύει - αντίθετα με άλλους εξίσου υποσχόμενους συναδέλφους του - πως δεν αραιώνει την οξύτητα της προσωπικής του σφραγίδας για να χωρέσει στα παπούτσια μιας υψηλών απαιτήσεων αγγλόφωνης παραγωγής.

Η ταινία είναι ένα σατιρικό, σουρεαλιστικό ρομάντσο με οξυδέρκεια στην παρατήρηση της ανθρώπινης ψυχής και το μαύρο χιούμορ σε φουλ φόρμα από τον μόνιμο σεναριογράφου του Λάνθιμου, Ευθύμη Φιλίππου, γύρω από την άτσαλη συμπεριφορά των αμήχανων τροφίμων του ζωολογικού κήπου που έχει πάρει το σχήμα του ξενοδοχείου και των γελοίων επιτηρητών τους.

Εμπνευσμένη, τρυφερή, ενίοτε βίαιη και απρόβλεπτα κωμική αλληγορία η οποία απλώνεται σε αρκετά επίπεδα.

Η μεγαλύτερη παραγωγή του δίνει επιτέλους την ευκαιρία να εξελίξει τον κόσμο του σε πιο ποικιλόμορφα σκηνικά, τα οποία μπορεί να απεικονίσει με τον τρόπο που αυτός τα οραματίζεται (καλοί οι τέσσερις τοίχοι μιας αθηναϊκής οικίας, αλλά περιοριστικοί ως προς τις χρήσεις τους). Να γράψει ένα σενάριο το οποίο θα ερμηνεύσουν επαγγελματίες ηθοποιοί, που μπορούν να φαίνονται ανθρώπινοι, ακόμα και μέσα από τις περίεργες ομιλίες τους και οι διάλογοί του να σταματήσουν να ακούγονται τόσο–ηθελημένα-παράλογοι.

Όχι η καλύτερη ταινία του Γ.Λάνθιμου, με πολλές άνισες στιγμές, προβλήματα ρυθμού, αλλά και ένα εξαιρετικό πρώτο μέρος. Ονειρικά εικαστικά πλάνα, πλήθος αναφορών, κωμικές πινελιές με βίαιες εκρήξεις, πλήθος συμβολισμών και εκπληκτικές ερμηνείες απ' τους πρωταγωνιστές-σταρ.

Τεχνικά, όπως πρώτος ο ίδιος ως αληθινά σεμνός καλλιτέχνης γνωρίζει, έχει δρόμο ακόμη. Μακάρι να γίνει Lars trier (στα καλά του) κι όχι Von Trier (στα καραγκιοζιλίκια του). Ο Αστακός του έχει πολύ τσαχπινιά και γοητεύει για να σε αφήσει στα μισά με μια ανίκητη λιγούρα.

Ο «Αστακός» είναι μια ταινία που σε βάζει σε σκέψεις, αν και, όπως όλες οι ταινίες του Λάνθιμου, δίνει το περιθώριο πολλαπλών ερμηνειών. Ο,τι θες πες για την ταινία, όπως θες δες την, λάθος δεν θα κάνεις. Κινηματογραφικά ωστόσο (και την είδα δύο φορές) λειτούργησε ως τη μέση.