Ο Ηλίθιος(2014)

(Durak / The Fool)  Πρώτη προβολή: 17-12-2015

Το συγκλονιστικό αλληγορικό δράμα του 34χρονου Yuri Bykov καυτηριάζει την πολιτική κατάσταση στη Ρωσία, με τρόπο που δεν σηκώνει παρερμηνείες.

Εκτός από το να στηλιτεύσει τη διαφθορά στα ανώτερα κλιμάκια της ρωσικής κοινωνίας τονίζει στο έξοχο φινάλε του πως το προλεταριάτο είναι πλέον τόσο λούμπεν, άξιο της μοίρας του, που αντί να αφυπνιστεί από υπέροχους «ηλίθιους», εντέλει τους μηδενίζει και τους βλέπει ως εχθρούς! Ναι, ο Προμηθέας έκλεψε τη φωτιά από τους θεούς, αλλά αντί να τον τιμωρήσουν οι θεοί, τον τιμωρούν οι άνθρωποι! Πραγματικά σπουδαίο φιλμ.

Με μια δυναμική σκηνοθεσία που ακολουθεί τον Ντίμα ένα ολόκληρο βράδυ, ο Ηλίθιος δεν σ΄ αφήνει να πάρεις αναπνοή. Είσαι εκεί μαζί του στην κρύα Ρωσία και αναρωτιέσαι αν θα καταφέρει να βγάλει άκρη με την βρωμιά του συστήματος.

Σκληρό και τολμηρό, αιχμηρό και κυνικό, το φιλμ του Μπίκοφ είναι μια ταινία που δεν ξεχνάς εύκολα, μια απαραίτητη υπόμνηση τους πως λειτουργεί ο κόσμος και μια δυνατή ιστορία με ένα εξαιρετικά πικρό δίδαγμα.

Τα στοιχεία του θρίλερ, της συνείδησης, της εντιμότητας και της πάλης με τη διαφθορά είναι αρκετά για να κρατήσουν το ενδιαφέρον σου. Μόνο αν έχεις αρνητική αντίδραση σε μια ταινία που μιλάει ρώσικα δεν θα σε αγγίξει ο «Ηλίθιος».

Η σεναριακά στιβαρή, επιδέξια σκηνοθετημένη, αν και υπερβολικά διδακτική καφκική αλληγορία του περιγράφει με σαφήνεια και πικρό χιούμορ τις κοινωνικές αιτίες αυτής της εν εξελίξει καταστροφής, απέναντι στην ολοκλήρωση της οποίας στέκεται μόνον ένας Ντίμα.

Εν ολίγοις μια «γεμάτη» ροχάλα στη Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν, όπου αν κρίνουμε από όσα βλέπουμε, κάθε ιδανικό έχει γίνει σκόνη, υπόθεση αποκλειστικά των αφελών ηλιθίων.

Η ταινία είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα απεικόνιση της Ρωσίας της σύγχρονης εποχής (και όχι μόνο αυτής).

Έχοντας έναν ήρωα με υψηλή αίσθηση της προσωπικής και κοινωνικής ευθύνης, ο Μπίκοφ, όπως αντίστοιχα και ο Αντρέι Σβιάγκιντσεφ με τον Λεβιάθαν, τίθεται απέναντι σε μια ενορχηστρωμένη ανηθικότητα, ελάχιστα αλληγορικά και αρκούντως συμβολικά, με σασπένς και ζωηρή αφήγηση, σε μια καταγγελία μέσα στην καταγγελία, σε νυχτερινές αποχρώσεις, ζοφερές περιγραφές και εκμηδενισμό της θετικής προοπτικής.

Σκηνοθετικά, ουδέν πρόβλημα, ρεαλιστική, σκοτεινή και κατά τόπους ευρηματική η απεικόνιση των γεγονότων. Κατά τα λοιπά, το σενάριο είναι το λιγότερο γελοίο, με τις ατάκες σαπουνόπερας να δίνουν όλες τις απαντήσεις στο πιάτο, τους χαρακτήρες αντί να αναπτύσσονται να φλυαρούν πάνω στα ίδια ζητήματα και να θεωρούνται «αξιοπρεπείς» για λόγους εγωιστικούς –εντελώς διαφορετικούς από τις «προθέσεις» της ταινίας.