Happy End(2017)

Πρώτη προβολή: 16-11-2017

Ο Χάνεκε έφτιαξε μια αλληγορία, δοσμένη με ένα εξαιρετικά οργανωμένο ρυθμό και λεπτή ειρωνεία, γύρω από μια ξοφλημένη αστική κοινωνία (σε μια από τις καλύτερες σκηνές, η γυναίκα θα αντιδράσει με τον τρόπο που αυτή ξέρει στο ξέσπασμα του γιου στη γιορτή της εταιρίας), που φέρνει στο νου ταινίες του, όπως «Το βίντεο του Μπένι». «71 κομμάτια μιας τυχαίας χρονολογίας» και «Άγνωστος κωδικός», μόνο που εδώ, πίσω από κάθε σκηνή, υποβόσκει η κοινωνικο-πολιτική πραγματικότητα της σημερινής Ευρώπης.

Η στιβαρή κινηματογράφηση όμως αυτών των σχεδόν σαπουνοπερατικών καταστάσεων σε καθηλώνει και πολύ γρήγορα αντιλαμβάνεσαι πως ο Χάνεκε έχει πλήρη συναίσθηση της δραματουργικής φύσης τους. Αλλά ακόμη και γι' αυτούς που αμφιβάλλουν μέχρι τέλους, ο αυστριακός δημιουργός επιφυλάσσει μια μεγάλη έκπληξη: ένα κωμικό γκαγκ που άνετα θα μπορούσε να είχε ξεπηδήσει από τη φαντασία του Τζέρι Λιούις!

Με την τελευταία ταινία του ο Μίχαελ Χάνεκε ασκεί αυστηρή κριτική ματιά στην κοινωνία της ευμάρειας, που τρώγεται διαρκώς και δίχως λόγο με τα ρούχα της, αγνοώντας ότι τα πραγματικά προβλήματα της ζωής τα ζουν άλλοι.

Ασφαλώς μια μέτρια ταινία του Χάνεκε είναι πολύ καλύτερη από μια καλή ταινία πολλών άλλων σκηνοθετών. Ασφαλώς οι ερμηνείες ολόκληρου του καστ είναι λεπτοδουλεμένες, με την Ιπέρ να αρπάζει κάθε σκηνή που της δίνεται και τον Τρεντινιάν να σαρώνει την οθόνη με το βλέμμα του. Ασφαλώς είναι ένα φιλμ που αφήνει τον θεατή με τη γνώριμη αίσθηση συναισθηματικού πάγου που επεξεργάζεται μόνος του για καιρό, αναλογιζόμενος αυτόν τον ασταμάτητο κύκλο του κοινωνικού κακού. Απλώς, τα ίδια πράγματα ο Χάνεκε τα έχει μεταφέρει στις ταινίες του ήδη καλύτερα, με τρόπο πιο συμπαγή και λιγότερο αυθαίρετο.

Σκηνοθετικά ανήσυχος και σεναριακά επιδέξιος, ο Χάνεκε ακτινογραφεί με κατάμαυρη ειρωνεία και πολιτική ακρίβεια τη σύγχρονη ευρωπαϊκή άρχουσα τάξη.

Ο προσανατολισμός του Χάνεκε προς την απομυθοποίηση –και την αποδόμηση– της προαιώνιας δύναμης των Λοράν είναι συνώνυμη με τα αποκαλυπτήρια της ψεύτικης εικόνας τους. Η προβολή μιας φρίκης, σιωπηλά προνομιακής και αφόρητα ανυπόφορης, είναι απλώς σοκαριστική. Η ερμηνεία της Ιζαμπέλ Ιπέρ είναι υψηλού επιπέδου, ενώ ο Ζαν-Λουί Τρεντινιάν «παίζει» με τη βεβαιότητα του σοφού ηθοποιού που έχει ζήσει τα πάντα κι είναι έτοιμος να αποτραβηχτεί οριστικά από τη σκηνή.

Ο Χάνεκε δεν ζητάει συμπάθεια για τους ήρωές του. Δεν χαρίζει την ανακούφιση μιας ικανοποιητικής κατακλείδας. Και δεν προχωρά ούτε βήμα πιο μπροστά από τις άλλες ταινίες του.

Αινιγματική στην αφήγησή της και σκληρή όσο και η ειρωνεία του τίτλου της, η νέα ταινία του Μίκαελ Χάνεκε ξεγελά για το πόσες και πόσο ικανοποιητικές απαντήσεις δίνει στις μεγάλες ερωτήσεις που θέτει σχετικά με το σκοτάδι της ανθρώπινης ψυχής.

Ο Χάνεκε δεν μας λέει τίποτε καινούργιο, απλώς προσθέτει αδιόρατη σάτιρα στον άφθονο κυνισμό του.

Διαθέτει άπειρες αναφορές στην παρελθούσα φιλμογραφία του σκηνοθέτη, οι οποίες μπορεί σε κάποιους φανατικούς φίλους του να ξυπνήσουν μια νοσταλγία. Σε εμάς, πάντως, περισσότερο σαν «περασμένα μεγαλεία» φάνηκαν...