Η Σιωπηλή Επανάσταση(2018)

(The Silent Revolution)  Πρώτη προβολή: 29-11-2018

Μια υπέροχη ταινία για την αλληλεγγύη (σε πρώτο επίπεδο) και για το πώς ένα γεγονός μπορεί να γίνει αντικείμενο πολιτικής εκμετάλλευσης και προπαγάνδας (σε δεύτερο), ξύνοντας πληγές για προδοσία ακόμα και μέσα σε οικογένειες που θεωρούν ότι έχουν «το ηθικό πλεονέκτημα» (σε τρίτο).

Κάποιοι μπορεί να αντέξουν, κάποιοι όχι και αυτό είναι το πλαίσιο της ταινίας του Λαρς Κράουμε, γνωστού από την «Υπόθεση Φριτς Μπάουερ». Ο 45χρονος σκηνοθέτης εξετάζει με όρεξη εκείνη την παράξενη εποχή, όταν η Γερμανία προσπαθούσε να ορίσει ένα καινούργιο πρόσωπο για να ξεφύγει από το βεβαρημένο ναζιστικό παρελθόν της.

Η ισχύς εν τη ενώσει ή πώς η σιωπή μπορεί να αποτελέσει μέσο αντίστασης, σε ένα φιλμ που προσεγγίζει με συμβατικό τρόπο μια αντισυμβατική πράξη αλληλεγγύης, με πρωταγωνίστρια μια σχολική τάξη στην Ανατολική Γερμανία της δεκαετίας του '50.

Η ενδιαφέρουσα ματιά του πρώτου μέρους δίνει τη θέση της σε μία υπερβολή στο δεύτερο μέρος, με τις αποκαλύψεις να έρχονται η μία μετά την άλλη, το αναμενόμενο ερωτικό τρίγωνο να μην οδηγεί πουθενά (και ουσιαστικά να μην έχει λόγο ύπαρξης) και τα κλισέ να κυριαρχούν.

Ο Κράουμε αφηγείται σκηνοθετικά υπογραμμίζοντας διαρκώς το συναίσθημα με μουσική, κρατώντας τους ήρωες στερεοτυπικούς, μονοδιάστατους και φτάνοντας σ' ένα φινάλε, μεταξύ «Κύκλου των χαμένων ποιητών» και «Σπάρτακου», από το οποίο δεν λείπουν καν τα βιολιά.

Ένα ασυνήθιστο χρονικό διαμαρτυρίας από την ταραχώδη ανατολικογερμανική Ιστορία μετατρέπεται σε ένα καλοπαιγμένο, χρήσιμο, όσο και ολότελα συνηθισμένο μελόδραμα.

Ο σκηνοθέτης Λαρς Κράουμε (η Υπόθεση Φριτς Μπάουερ είναι δική του) βαδίζει στη φλέβα των αφηγηματικών ταινιών που εξετάζουν το παρελθόν της χώρας του και ακολουθεί τους ήρωες, με έμφαση στους δύο πρωταγωνιστές, για να καταλήξει σε προφανή συμπεράσματα, με σταθερό ρυθμό και άρτια αισθητική, χωρίς εξάρσεις ή πρωτοτυπία.

Ενδιαφέρον, αλλά αφηγηματικά άνισο, το φιλμ φωτίζει όσα αυταρχικά βίωσαν κάτι τελειόφοιτοι λυκείου στην Ανατολική Γερμανία του 1956, μετά από δίλεπτη σιωπηρή διαμαρτυρία συμπαράστασης στα θύματα της ουγγρικής εξέγερσης.

Το εφηβικό κοινό θα έπρεπε (κανονικά) να συρρεύσει, μιας κι εδώ υπάρχει προβληματισμός που συμβαδίζει με την ηλικία του. Οι Γερμανοί μαθητές, βέβαια, είχαν την κακή συνήθεια να μιλάνε... γερμανικά, βάζοντας κάπως έτσι τροχοπέδη στο όποιο σχετικό ντόπιο κοινό. Οι γονείς, από την άλλη, που δεν έχουν τέτοια θέματα γλώσσης, θα ανακαλύψουν μια άγνωστη σελίδα της γερμανικής Ιστορίας, που όμως όσο προσεγμένη είναι σαν παραγωγή, άλλο τόσο ανώδυνη παρουσιάζεται εδώ.

Η ταινία πραγματεύεται με έναν πολύ ακαδημαϊκό, πεπαλαιωμένο τρόπο, μία ιστορία όχι πολύ γνωστή, αντιμετωπίζοντάς το πολύ συντηρητικά σκηνοθετικά, σαν να έχει βγει από μία άλλη δεκαετία.